Trong mâm ngũ quả ngày Tết nhiều người lựa chọn bưởi diễn, tượng trưng cho sự đầy đủ, viên mãn và phúc lộc tròn đầy.
Bưởi xếp thứ 9 trong danh sách những loại trái cây tốt nhất thế giới do trang web ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn. Nổi bật nhất phải kể tới giống bưởi Diễn ở vùng Phú Diễn, Hà Nội. Thức quả này được nhiều người ưa chuộng mỗi dịp Tết đến Xuân về nhờ có màu vàng bắt mắt, mang đậm ý nghĩa phong thuỷ tốt lành.
Loại quả này có hình dáng tròn đầy, vỏ vàng óng khi chín, tượng trưng cho sự sung túc và thịnh vượng. Màu vàng theo quan niệm phong thuỷ thuộc hành Kim – đại diện cho tiền tài, của cải. Khi đặt ở vị trí trung tâm mâm ngũ quả, quả bưởi giống như “mặt trời nhỏ”, hội tụ sinh khí, thu hút tài lộc cho gia chủ trong năm mới.
Bưởi Diễn là cây ăn quả lâu năm thuộc nhóm cây có múi, thân gỗ, sinh trưởng tốt trên nền đất thịt giàu dinh dưỡng. Khi trưởng thành và bước vào giai đoạn khai thác ổn định, cây có thể cao trên 2 mét, tán mở rộng cân đối. Đây là giống cây “khó tính” nhưng một khi đã thích nghi tốt thì cho năng suất khá bền vững.
Cây chỉ ra quả một vụ mỗi năm và thường chín rộ vào đúng dịp cận Tết Nguyên đán – thời điểm nhu cầu thị trường tăng cao nhất. Từ năm thứ 5 trở đi, mỗi cây có thể cho trung bình khoảng 70–80 quả, thậm chí nhiều hơn nếu được chăm sóc tốt.
Điểm làm nên sự khác biệt của bưởi Diễn nằm ở chính hình dáng và hương vị. So với nhiều loại bưởi khác, quả có kích thước nhỏ hơn, đường kính khoảng 15 cm, trọng lượng dao động từ 0,8 – 1 kg. Vỏ ngoài mỏng, khi chín chuyển sang sắc vàng óng đẹp mắt; phần cùi cũng mỏng nên tỷ lệ tép nhiều. Múi bưởi vàng tươi, hạt nhỏ, vị ngọt đậm nhưng không gắt, xen chút thanh nhẹ rất đặc trưng. Đặc biệt, bưởi Diễn càng để lâu sau thu hoạch thì tép càng trong, vị ngọt đậm hơn và tỏa hương thơm – điều hiếm có ở nhiều giống bưởi khác.
Chính nhờ chất lượng thơm ngon và hình thức đẹp, bưởi Diễn luôn được ưa chuộng để bày mâm ngũ quả ngày Tết hay làm quà biếu. Về giá cả, vào chính vụ, bưởi tại vườn thường dao động từ 7.000 – 15.000 đồng/quả tùy kích thước. Càng gần Tết, những quả tròn đều, vàng đẹp, còn cuống lá tươi có thể đạt mức 60.000 đồng/quả, thậm chí cao hơn đối với hàng tuyển chọn từ cây lâu năm.
Khi chọn Bưởi Diễn, nên ưu tiên những quả có màu vàng sậm tự nhiên, vỏ hơi sần nhẹ chứ không bóng mịn bất thường; cầm lên thấy chắc và nặng tay vì múi bên trong mọng nước. Phần đáy quả hơi lõm nhẹ là dấu hiệu bưởi đã già, tích đủ độ ngọt. Khi đưa lên ngửi sẽ cảm nhận được mùi thơm thanh đặc trưng; đặc biệt bưởi Diễn để sau thu hoạch khoảng 1–2 tuần thường xuống nước, vị càng ngọt đậm và thơm hơn. Nên tránh những quả quá nhẹ, mềm, có vết dập nát hay thâm đen vì dễ bị khô tép, giảm chất lượng.
Bưởi Diễn càng trồng lâu năm thường càng cho chất lượng quả ngon hơn. Theo kinh nghiệm của nhiều nhà vườn ở Phú Diễn, những cây bưởi từ 7–10 năm tuổi trở lên sẽ cho trái đậm vị, thơm hơn so với cây còn non. Khi cây bước vào giai đoạn trưởng thành ổn định, bộ rễ đã bám sâu và hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn, nhờ đó quả tích lũy được nhiều đường tự nhiên, tép vàng, mọng nhưng không nhão, vị ngọt đậm và hậu thanh rõ rệt.
Đặc biệt, những cây bưởi cổ thụ lâu năm thường cho sản lượng không quá nhiều nhưng chất lượng lại vượt trội. Chính vì thế, bưởi Diễn từ cây lâu năm thường được xếp vào loại “hàng tuyển”, có giá bán cao hơn vào dịp Tết nhờ hương vị đặc trưng và độ ổn định qua nhiều vụ mùa.
